Όντας κοινωνική λειτουργός στην εκπαίδευση τα τελευταία 4 χρόνια, έκανα παρουσιάσεις-συζητήσεις με γονείς και εκπαιδευτικούς πάνω σε ένα ευρύ πεδίο θεμάτων. Ένα από τα αγαπημένα μου θέματα για συζήτηση είναι το πως αποκτούμε ποιότητα ζωής, ευημερία και ευτυχία. Η θετική ψυχολογία είναι ένας τομέας της ψυχολογίας ο οποίος βοηθά στην συνειδητοποίηση αλλά και στην απόκτηση ευτυχισμένων στιγμών, στην αύξηση των επιπέδων ευτυχίας και στην απόκτηση μίας ζωής με σκοπό και νόημα. Σε ένα σημείο της παρουσίασης, έχω μία εικόνα με δύο δρόμους και από κάτω γράφω «Η θετική στάση ζωής είναι επιλογή», νομίζοντας ότι φυσικά και όλοι θα συμφωνούν με αυτό. Φυσικά και η στάση μας προς τη ζωή είναι επιλογή μας. Προς μεγάλη μου έκπληξη, έπεσα έξω. Στο «Η θετική στάση ζωής/η θετικότητα είναι επιλογή» πήρα απαντήσεις όπως «Πώς γίνεται αυτό, όταν όλα γύρω μας καταρρέουν;», «Τις ειδήσεις δεν τις βλέπεις;», «Ποιος το λέει αυτό;» κ.α. Αντιλήφθηκα λοιπόν, πόσο πολλοί άνθρωποι έχουν ανάγκη την θετική ψυχολογία. Όλοι οι άνθρωποι που βλέπουν τακτικά ειδήσεις στην τηλεόραση, που βλέπουν ειδήσεις στο ίντερνετ, που παρακολουθούν παγκόσμια προβλήματα και έχουν κοινωνικές ευαισθησίες, έχουν πραγματικά ανάγκη την θετική ψυχολογία. Την έχουν ανάγκη, για να αντιληφθούν την πραγματικότητα ως έχει και να μην «βουλιάζουν» με όλα αυτά τα δυσάρεστα που συμβαίνουν γύρω μας. Και λέω να αντιληφθούν την πραγματικότητα όχι γιατί όλα αυτά τα δυσάρεστα που συμβαίνουν γύρω μας, δεν συμβαίνουν αλλά συμβαίνουν αντίστοιχα άλλα τόσα ευχάριστα πράγματα γύρω μας στα οποία δυστυχώς ο εγκέφαλός μας δεν συγκεντρώνεται (κάτι που θα αναλύσουμε πιο κάτω).
Σύμφωνα με την Fredrickson και τον Seligman (πατέρες-επιστήμονες που ασχολούνται με την θετική ψυχολογία), η θετική ψυχολογία είναι επιλογή. Βλέποντας το θέμα μέσω της επιστήμης της κοινωνιολογίας, χρειάζεται να παρατηρήσουμε αρχικά πως στις ειδήσεις πάντα κυριαρχεί η άσχημη είδηση. Επιπλέον, επιστημονικά έχει βρεθεί ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος επικεντρώνεται στα αρνητικά γεγονότα περισσότερο από τα θετικά. Σύμφωνα με τους επιστήμονες και ερευνητές Metta McGarvey (από το πανεπιστήμιο του Harvard) και Rick Hanson (από το πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Berkeley), το μυαλό μας εστιάζει στο κακό και όχι στο καλό. Όμως, αυτό μπορεί να αλλάξει μιας και σύμφωνα με την επιστήμη των νευρώνων του εγκεφάλου υπάρχει νευροπλαστικότητα όσον αφορά τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Αυτό σημαίνει ότι μέσω των εμπειριών μας ο εγκέφαλός μας μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο. Αυτός είναι και ο σκοπός της θετικής ψυχολογίας: να μας δώσει τα εργαλεία ώστε να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψης μας και να βελτιώσουμε τα επίπεδα της ευτυχίας μας. Με λίγα λόγια να αγαπήσουμε την ζωή μας, να μας αρέσει η ζωή μας και να αισθανόμαστε ευτυχισμένοι. Αυτό δεν σημαίνει ότι στόχος μας είναι να ζούμε σε μία εξιδανικευμένη ζωή χωρίς δυσάρεστα γεγονότα να συμβαίνουν σε μας ή γύρω μας ή ότι χρειάζεται να παραβλέπουμε οτιδήποτε αρνητικό. Η θετική ψυχολογία στην ουσία είναι ένα εργαλείο μέσω του οποίου θα αποκτήσουμε ψυχική ανθεκτικότητα, θα αισθανθούμε και θα είμαστε πιο δυνατοί ώστε να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις γύρω μας ακόμα και τα πολύ δυσάρεστα γεγονότα που μπορεί να συμβούν. Επομένως, μέσω της θετικής ψυχολογίας γεμίζουμε τις «μπαταρίες» μας ώστε να μπορούμε να είμαστε δυνατοί σε πραγματικά δυσάρεστα γεγονότα όπως ένας θάνατος, ένα ατύχημα ή ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας για παράδειγμα.
Έτσι λοιπόν, προς αυτούς που αισθάνονται ότι δεν υπάρχει κάτι θετικό στον κόσμο και ότι η θετική ψυχολογία ουσιαστικά είναι ένας τρόπος για να παραβλέπουμε την πραγματικότητα, θα ήθελα να προτείνω το εξής: Δοκιμάστε για μία εβδομάδα να βγείτε από την καθημερινότητά σας. Μειώστε τον χρόνο που περνάτε βλέποντας ειδήσεις στο μισό και κάθε βράδυ πριν κοιμηθείτε γράψτε σε ένα τετράδιο τα τρία θετικά πράγματα μέσα στη μέρα σας. Τα τρία θετικά πράγματα δεν χρειάζεται να είναι κάτι συγκλονιστικό όπως για παράδειγμα το να πάρει το παιδί σας το πτυχίο του. Μπορεί να είναι μία κίνηση καλοσύνης από ένα γείτονα (ή και από εσάς στον γείτονα), ένα χαμόγελο, μία ευγενική κουβέντα στο σουπερμάρκετ ή το φιλί πριν φύγετε για δουλειά στον/στην σύντροφό σας. Τολμήστε να φύγετε από την καθημερινή σας συνήθεια και αφήστε τον εαυτό σας να νοιώσει την καλοσύνη, την ευγένεια και την χαρά.
Είναι κατανοητό, πως για τους ανθρώπους που μεγάλωσαν σε ένα τοξικό περιβάλλον ως παιδιά, με γονείς που τους παραμελούσαν, που τσακώνονταν μεταξύ τους, με ενδοοικογενειακή βία και άλλα, ότι είναι πολύ δύσκολο να «ξεφύγουν» από όλο αυτό και να δοκιμάσουν κάτι καινούριο. Είναι δύσκολο όταν από μικρή ηλικία πηγαίνουμε από έναν δρόμο στη ζωή, να αλλάξουμε την συνήθειά μας και να προσπαθήσουμε να βρούμε και να χαράξουμε έναν διαφορετικό δρόμο. Αυτό συμβαίνει γιατί πολλοί από εμάς μεγαλώνοντας σε ένα τέτοιο τοξικό περιβάλλον, έχουμε ουσιαστικά συνηθίσει σε αυτό. Έχουμε συνηθίσει να μην εμπιστευόμαστε, να μην νοιώθουμε οικεία με το σώμα μας, να βιώνουμε αρνητικά συναισθήματα. Και επειδή έχουμε μεγαλώσει έτσι, αισθανόμαστε οικεία σε τοξικές καταστάσεις. Είναι δύσκολο να ξεφύγουμε από αυτό το μονοπάτι που άλλοι χάραξαν σε ευαίσθητη ηλικία για εμάς αλλά δεν είναι ακατόρθωτο. Το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να το τολμήσετε και να εμπιστευθείτε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας (κοινωνικός λειτουργός, ψυχολόγος ή ψυχίατρος) που θα είναι βοηθός σε όλο αυτό χωρίς να σας κρίνει.
Περιμένω από όσους θέλουν, να δοκιμάσουν αυτή την άσκηση της μίας εβδομάδας με τα τρία θετικά πράγματα που γράφουμε σε ένα τετράδιο πριν κοιμηθούμε. Γράψτε μου πως τα πήγατε, πως νοιώσατε. Να είστε καλά!
Κάποια βήματα προς την θετικότητα:
- Γίνε εσύ η αλλαγή που θέλεις να δεις στον κόσμο. Χρειάζεται να αλλάξεις εσύ.
- Η πραγματικότητα είναι 10% αντικειμενική και 90% κατασκευασμένη από εμάς. Απόκτησε το στοιχείο της αισιοδοξίας και η πραγματικότητα γύρω σου θα αλλάξει! (Η αισιόδοξη σκέψη δεν είναι απερίσκεπτη).
- Ψάξε και βρες την πυρηνική σου πεποίθηση με την βοήθεια ενός κοινωνικού λειτουργού, ψυχολόγου ή ψυχιάτρου. Ανάλογα με την πυρηνική σου πεποίθηση μπορεί να έχεις στην ίδια κατάσταση διαφορετική στάση.
- Έχε ελπίδα!
- Συνδέσου κοινωνικά με ανθρώπους. Δημιούργησε την παρέα σου/την ομάδα σου όπου θα υπάρχει μεταξύ σας η αξία της εμπιστοσύνης. Να θυμάσαι ότι οι ομάδες είναι αυτές που φέρνουν την αλλαγή.
- Βρες και κάνε συγκεκριμένο τον δικό σου κώδικα αξιών. Φτιάξε μία λίστα με τις προσωπικές σου αξίες.
Καλή σας εβδομάδα!
(Το πρωτότυπο του άρθρου αυτού δημοσιεύτηκε από την Θεοφανώ Μαυροβουνιώτη στον «Ταχυδρόμο» στις 9/8/2024. Δείτε τον σύνδεσμο εδώ: Η θετική στάση προς τη ζωή είναι επιλογή τελικά; | Εφημερίδα ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ Βόλου, Μαγνησίας, Θεσσαλίας (taxydromos.gr)).
