Ως σχολική κοινωνική λειτουργός, σε συζητήσεις με γονείς στα σχολεία που δουλεύω, πάντα λαμβάνω αυτό το συναίσθημα του στρες που έχουν οι γονείς. Το γονεϊκό στρες σύμφωνα με έναν μεγάλο αριθμό ερευνών (Urbanowicz et al., 2023, Crnic, K., Ross, E., 2017, Heinrich C. J. 2014, Gunnarsdóttir H. 2014) είναι ένα από τα βασικά συναισθήματα που έχουν οι γονείς στις μέρες μας κυρίως λόγω της έλλειψης χρόνου που έχουν μέσα στη μέρα όχι μόνο για να ασχοληθούν με τα παιδιά τους αλλά και για να φροντίσουν τον εαυτό τους (αυτό-φροντίδα).
Το κυρίαρχο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι γονείς είναι η δυσκολία στην διαχείριση του χρόνου λόγω της δουλειάς τους και των άλλων υποχρεώσεων που έχουν. Η ισορροπία ανάμεσα στην δουλειά και την προσωπική μας ζωή είναι πραγματικά μία σπαζοκεφαλιά. Από τους πρώτους μήνες ακόμα της γέννησης ενός μωρού, υπάρχουν γονείς που επειδή χρειάζεται να δουλέψουν, αναγκάζονται να λείπουν από το σπίτι και αναθέτουν σε κάποιον άλλο την φροντίδα του μωρού τους κάνοντας έτσι πιο δύσκολη την δημιουργία του δεσμού μεταξύ του βρέφους και του γονέα. Επιπλέον, το γονεϊκό στρες έχει βρεθεί ότι μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του παιδιού σε γνωστικό, συναισθηματικό, κινητικό και κοινωνικό επίπεδο (Webb R., Ayers S., Rosan C., 2018).
Πώς μπορούμε ως γονείς να νοιώσουμε ότι έχουμε επαρκή χρόνο όχι μόνο για το παιδί/παιδιά μας αλλά και χρόνο ώστε να εντάξουμε στην μέρα μας/εβδομάδα μας/μήνα μας κοινωνικές και άλλες δραστηριότητες που είναι σημαντικές για την ευημερία μας; Ο όρος αυτό-φροντίδα, πολλές φορές συνδέεται με το συναίσθημα της ενοχής και είναι κάτι που συνήθως οι γονείς το αφήνουν τελευταίο με αποτέλεσμα να έχουν στη συνέχεια και άλλα συναισθήματα όπως η ντροπή και ο θυμός. Αλλά πάμε να δούμε αρχικά πως μπορούμε να μειώσουμε το γονεϊκό στρες.
Το γονεϊκό στρες ορίζεται ως η δυναμική κατάσταση που υπάρχει ανάμεσα στον γονιό, στο παιδί και στο περιβάλλον. Προσοχή! Το γονεϊκό στρες δεν είναι πάντα ορατό. Οι γονείς πολλές φορές αναφέρουν ότι το άγχους που υπάρχει για να τα προλάβουν όλα μέσα στη μέρα, τους εμποδίζει να είναι λειτουργικοί όταν βρίσκονται με τα παιδιά τους. Επίσης, το γονεϊκό στρες πολλές φορές σχετίζεται με την μοναξιά και όταν δεν συνδέεται με ανταμοιβές-ευχαρίστηση τότε οδηγεί σε ψυχική εξουθένωση ή αλλιώς burnout (Stantos, 2025, Urbanowicz et al., 2023). Ως απόρροια αυτού παρατηρούμε να συμβαίνει το γονεϊκό παράδοξο όπου η ευημερία ενός ανθρώπου μειώνεται αφότου γίνεται γονιός.
ΟΙ ΚΥΡΙΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε πως μπορούμε να προστατέψουμε την ψυχική υγεία των γονέων, μιας και αυτή είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ψυχική υγεία των παιδιών[1]. Ποια είναι τα κύρια προβλήματα που αναφέρουν οι γονείς ότι αντιμετωπίζουν με την γονεϊκότητα (Santos, 2025);
- Πρώτο απ’ όλα είναι η διαχείριση του χρόνου όπως το αναλύσαμε πιο πάνω
- Η αυτό-φροντίδα
- Η αποδοχή και διαχείριση των δυσάρεστων συναισθημάτων (ενοχή, ντροπή, θυμός και άλλα)
- Η διαχείριση του στρες
- Η διαχείριση των κοινωνικών δικτύων και της τεχνολογίας
- Οι ακαδημαϊκές επιδόσεις των παιδιών τους
Η διαχείριση του χρόνου συνδέεται άμεσα με την διαχείριση του στρες και παρακάτω θα δούμε κάποιες στρατηγικές τις οποίες αν ακολουθήσουμε θα μπορέσουμε ως γονείς να διαχειριστούμε τoν χρόνο μας καλύτερα και να μειώσουμε το γονεϊκό στρες που προέρχεται από τον παράγοντα του χρόνου.
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ
Η πρώτη στρατηγική είναι η ευγνωμοσύνη που χρειάζεται να καλλιεργήσουμε. Η έννοια της ευγνωμοσύνης σχετίζεται με την ενσυνειδητότητα, δηλαδή με το εδώ και το τώρα. Μία άσκηση που μπορείτε να κάνετε για να καλλιεργήσετε την ευγνωμοσύνη σας και να αυξήσετε την ευημερία σας, είναι να γράφετε κάθε βράδυ πριν κοιμηθείτε 3 (τρία) πράγματα για τα οποία είστε ευγνώμονες. Αυτό έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει τα επίπεδα ευημερίας σε μόλις μία εβδομάδα.
Η δεύτερη στρατηγική είναι να κοιτάξουμε το πρόγραμμα των παιδιών. Έχουμε ίσως εντάξει υπερβολικές δραστηριότητες στο πρόγραμμά τους, τόσες που δεν προλαβαίνουμε να μιλήσουμε μαζί τους ή να τα αφήσουμε απλώς να βαρεθούν; Έρευνες δείχνουν ότι οι ακαδημαϊκές επιδόσεις των παιδιών δεν συνδέονται με την ποσότητα των δραστηριοτήτων που έχουν, αλλά με την ευημερία των οικογενειών (Santos, 2025). Ρωτήστε το παιδί/τα παιδιά σας, ποια δραστηριότητα θα θέλανε να αφαιρέσουν από το πρόγραμμά τους. Συζητήστε το.
Η τρίτη στρατηγική, αφορά την δική μας διαχείριση του χρόνου και των χρημάτων. Έχουμε μειώσει των ελεύθερό μας χρόνο ώστε να βγάζουμε περισσότερα χρήματα; Και μήπως πρέπει να το ξανασκεφτούμε αυτό; Επανεξετάστε την αξία που δίνετε εσείς προσωπικά στην επάρκεια χρόνου[2]. Μην φοβηθείτε να βάλετε μέσα στο πρόγραμμα της ημέρας σας/της εβδομάδας σας το να έχετε ελεύθερο χρόνο. Χρησιμοποιείστε τα χρήματά σας για να αγοράσετε ελεύθερο χρόνο αντί να τα ξοδεύετε σε υλικά αγαθά.
Η τέταρτη στρατηγική αφορά τα πεντάλεπτα του ελεύθερου χρόνου που μπορεί να έχουμε ανάμεσα σε διάφορες υποχρεώσεις. Αυτά τα πεντάλεπτα επειδή είναι λίγα και διάσπαρτα μέσα στη μέρα, δεν τα αξιοποιούμε. Χρησιμοποιήστε τα ώστε να συνδεθείτε με έναν/μία φίλο/φίλη σας, να κάνετε έναν πεντάλεπτο διαλογισμό, ή να γράψετε στο ημερολόγιό σας. Με αυτό τον τρόπο θα αυξήσετε τα επίπεδα ευημερία σας.
Τέλος, θεωρώ πολύ σημαντικό να αναφερθούμε στην πλέον ευρέως αποδεκτή βοήθεια που μπορεί να παράσχει η ψυχοθεραπεία CBT (γνωσιακή-συμπεριφοριστική) μιας και επικεντρώνεται στις σκέψεις, στα συναισθήματα και την συμπεριφορά των ανθρώπων.
Η ΑΥΤΟΣΥΜΠΟΝΙΑ
Όταν βιώνουμε το γονεϊκό στρες, το πιο σημαντικό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να έχουμε αυτό-συμπόνια, δηλαδή να συμπεριφερόμαστε στον εαυτό μας με καλοσύνη. Αυτό μπορούμε να το πετύχουμε, αναγνωρίζοντας εκείνη την στιγμή το συναίσθημά μας, αναγνωρίζοντας πως αυτό είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης μας και συμπεριφερόμενοι στον εαυτό μας με καλοσύνη για αυτό που περνάμε. Η αυτό-συμπόνια βοηθά όχι μόνο εμάς αλλά έχει βρεθεί ότι βοηθά στο να έχουμε καλύτερη συμπεριφορά και προς τους άλλους (το παιδί μας, τον/την σύντροφό μας κλπ.).
Καλή επιτυχία!
*Σε επόμενο άρθρο θα συζητήσουμε και άλλες στρατηγικές που αφορούν τις υπόλοιπες δυσκολίες που οι γονείς αναφέρουν ότι αντιμετωπίζουν με την γονεϊκότητα όπως την διαχείριση των κοινωνικών δικτύων και την τεχνολογία.
[1] Για την ακρίβεια η ψυχική υγεία των γονέων είναι ένας παράγοντας που μπορεί να προβλέψει εάν το παιδί θα υποφέρει από άγχος ή κατάθλιψη λόγω του φαινομένου της συναισθηματικής επιρροής (emotional contagion). Το φαινόμενο της συναισθηματικής επιρροής είναι η τάση που έχουμε να επηρεαζόμαστε από τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω μας. Η συναισθηματική επιρροή στη σχέση γονέα παιδιού έχει μία πιο ισχυρή κατεύθυνση από τον γονέα προς το παιδί και όχι το αντίστροφο (Nalipay MJN, Cai Y, King RB, 2020, Chi, P., Du, H., King, R.B. et al, 2019, Webb R., Ayers S., Rosan C., 2018).
[2] Να γνωρίζετε ότι η έλλειψη χρόνου έχει βρεθεί ότι είναι τόσο αρνητική όσο και το να είμαστε άνεργοι και να έχουμε υπερβολικά ελεύθερο χρόνο.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα “Ταχυδρόμος” στις 12 Αυγούστου 2025 (Γονεϊκότητα και ευημερία: χαρούμενοι γονείς-χαρούμενα παιδιά | Εφημερίδα ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ Βόλου, Μαγνησίας, Θεσσαλίας) και στο site psychology.gr την ίδια μέρα (Γονεϊκότητα και ευημερία: χαρούμενοι γονείς – χαρούμενα παιδιά).
