Με τον όρο διαπολιτισμός αναφερόμαστε σε δύο ή περισσότερους πολιτισμούς που μπορεί να υπάρχουν σε ένα άτομο η ένα σύνολό ατόμων. Στις μέρες μας, που η αυτοδιάθεση των λαών κρίνεται με πολέμους και ανταγωνισμούς μεταξύ κρατών με αποτέλεσμα την μετανάστευση και την προσφυγική κρίση, το διαπολιτισμικό μοντέλο είναι απαιτούμενο στην εκπαίδευση (Νικολάου Γ. 2011). Σύμφωνα με την άποψη που διατυπώνει ο Παπάς Α. στο Νικολάου Γ. 2011, το διαπολιτισμικό μοντέλο αποσκοπεί στο να καθιερώσει μια κοινωνία που τα μέλη της θα αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους. Ενώ παράλληλα μέσα από την αμοιβαία ισότητα και την αλληλοαποδοχή των αξίων στοχεύει στον αλληλοσεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σύμφωνα με τον Essinger H. στο Νικολάου Γ. 2011, για να πραγματοποιηθεί μία διαπολιτισμική εκπαίδευση θα πρέπει να προσδιορίζεται από τέσσερις (4) αρχές. Αυτές είναι οι εξής:
1. Εκπαίδευση για την ενσυναίσθηση : Θα πρέπει να μάθουμε να καταλαβαίνουμε τους άλλους, να βάζουμε τους εαυτούς μας στην θέση των άλλων ώστε να βλέπουμε τα ζητήματά τους μέσα από τα δικά τους μάτια. Παράλληλα αναπτύσσουμε συμπάθεια για αυτούς. 2. Εκπαίδευση για αλληλεγγύη: Δηλώνει την καλλιέργεια της συλλογικότητας, η οποία υπερτερεί πάνω από κοινωνικές ομάδες, φυλές και κράτη. 3. Εκπαίδευση για διαπολιτισμικό σεβασμό: Σε κοινωνίες που δεν σέβονται την πολιτισμική ετερότητα του άλλου, η αρχή αυτή λογίζεται ως σημαντική. Ο σεβασμός του πολιτισμού μπορεί να επιτευχθεί μέσα από το άνοιγμα μας σε άλλες κουλτούρες και την αλληλεπίδραση των άλλων με εμάς. 4. Εκπαίδευση εναντίον του εθνικιστικού τρόπου σκέψης: σε αυτή την αρχή, θα πρέπει να εξαλειφθούν πρωτίστως τα εθνικά στερεότυπα και προκαταλήψεις, ώστε οι διαφορετικοί πληθυσμοί να καταφέρουν να συνδιαλλαχτούν και να επικοινωνήσουν.
Η διαπολιτισμική εκπαίδευση ξεκίνησε να εφαρμόζεται στην Ελλάδα μέσα από τρία προγράμματα τα οποία άρχισαν το 1997 και ολοκληρωθήκαν το 2000. Αυτά αφορούσαν ευπαθή κοινωνικά άτομα όπως μουσουλμάνους, αθίγγανους, αλλοδαπούς και παλιννοστούντες. Τα προγράμματα συνέχισαν και την περίοδο 2000-2006. Στόχος τους ήταν η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του εκπαιδευτικού και μαθητικού πληθυσμού της Ελλάδας, η ένταξη και η συμμέτοχη των ατόμων αυτών στο εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο καταρχάς θα σέβεται και θα εκτιμά της ανάγκες τους (Νικολάου Γ. 2011).
Σε ένα διαπολιτισμικό εκπαιδευτικό περιβάλλον ο εκπαιδευτικός πρέπει να είναι κοντά στους μαθητές, να καταλαβαίνει τα θέλω τους και τον τρόπο που μαθαίνουν. Ο ίδιος πρέπει να είναι έμπειρος και ευαισθητοποιημένος. Θα πρέπει να γνωρίζει την κουλτούρα, τα ήθη – έθιμα, τις αξίες και τα ιδανικά που υπάρχουν στον πολιτισμό της χωράς προέλευσης των μαθητών του. Ακόμα και τις χειρονομίες που είναι επιτρεπτές και τα κοινωνικά ταμπού που έχει μεγαλώσει το εκάστοτε παιδί. Επιπλέον να έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζει το εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιεί και τις μεθόδους διδασκαλίας ανάλογα με τις εκπαιδευτικές ανάγκες των αλλοεθνών μαθητών του. Για να μπορέσει να ανταποκριθεί σε αυτό το διαπολιτισμικό ρολό ο εκπαιδευτικός πρέπει να είναι καταρτισμένος στην διαπολιτισμική εκπαίδευση.
Ως εκπαιδευτικός φιλόλογος στον ιδιωτικό τομέα με μεταπτυχιακό με τίτλο: «Κοινωνία, ετερότητα και η ελληνική ως δεύτερη ή ξένη γλώσσα» είχα την τύχη να κάνω μαθήματα σε παιδιά από την Αλβανία. Το εκπαιδευτικό προφίλ των παιδιών ήταν το εξής: τα παιδιά ήταν αδέρφια σε διαφορετικές βαθμίδες της εκπαίδευσης. Ο ένας ηταν στην έκτη δημοτικού προς πρώτη γυμνασίου και ο αδερφός του στην πρώτη λυκείου.
Αμφότεροι ενώ μιλούσαν σπαστά Ελληνικά με λίγο αλβανικά δεν γνώριζαν να διαβάζουν στα Ελληνικά. Εάν ήθελαν να συνεννοηθούν με Έλληνες μίλαγαν Αγγλικά. Έτσι αρχίσαμε από την κατανόηση της αλφάβητου και των δίψηφων φθόγγων.
Αυτό που δυσκολεύει αυτά τα παιδιά αρχικά είναι οι δίψηφοι φθόγγοι. Αυτό γίνεται λόγο της λατινικής βάσης του αλφάβητου τους τα δικά μας (ου, μπ ,γκ ή γγ ,ντ) αντίστοιχα στην δικιά τους γλώσσα ακούγονται και γράφονται ως (u,b,g,d).
Αυτή η σύγχυση των παιδιών είχε ως αποτέλεσμα π.χ. η λέξη (ξύστρα) να διαβάζεται (ξούστρα). Όταν μου το διάβαζαν και το έγραφαν πια σωστά προχωρούσαμε παρακάτω στην γραμματική και επανερχόμουν κατά καιρούς γιατί μετά από καιρό το ξεχνούσαν. Από αυτό τον ολόκληρο χρόνο μαζί τους, αντιλήφθηκα ότι ο εκπαιδευτικός πρέπει να έχει τεράστια υπομονή και κατανόηση με αυτά τα παιδιά διότι πάντα πηγαίνουν ένα βήμα μπρος και δυο πίσω. Μέσα όμως από την αλληλοεκτίμηση, τον αλληλοσεβασμό στις αξίες τους και την υπομονή-επιμονή μου ώστε να προσπαθούν να μιλήσουν γραμματικά και συντακτικά σωστά, τελικά τα κατάφεραν.
Εδώ είμαι υποχρεωμένος να προσθέσω ότι τα προγράμματα ένταξης στα σχολεία τους, τους έδωσαν την ευκαιρία να βοηθηθούν ώστε να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες μάθησης με τα άλλα παιδιά και να καλυφθούν οι μαθησιακές τους ανάγκες. Έτσι, μέσω αυτής της βοήθειας που είχαν τα παιδιά ενδοσχολικά και εξωσχολικά, κατάφεραν όχι μόνο να μάθουν καλύτερα τα ελληνικά αλλά και να βελτιωθεί η αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμησή τους.
Βιβλιογραφία :
Γκόβαρης Χ. (2013) Διδασκαλία και μάθηση στο διαπολιτισμικό σχολείο.GUTENBERG
Νικολάου Γ. (2011). Ένταξη και εκπαίδευση των αλλοδαπών μαθητών στο δημοτικό σχολείο. Πεδίο
Vandenbroeck M. (2004) Με την ματιά του Γέτι: Η καλλιέργεια του σεβασμού του αλλού στην εκπαίδευση. Νήσος
