Παλαιότερα οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα παιδιά μαθαίνουν να διαβάζουν και να γράφουν με την έναρξη της φοίτησής τους στη πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Πίστευαν δηλαδή ότι τα παιδιά μπορούν να μάθουν τον γραπτό λόγο μόνο εάν τον διδαχθούν με συστηματικό τρόπο στις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου και ότι η γραφή έπρεπε να διδάσκεται μόνο από τους δασκάλους.
Νεότερες έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από την αλληλεπίδραση με τους μεγάλους. Τα παιδιά παρατηρούν τους ενηλίκους που διαβάζουν και γράφουν για διάφορους λόγους όπως για παράδειγμα να στείλουν μία ευχετήρια κάρτα ή να συναρμολογήσουν ένα παιχνίδι. Κατανοούν έτσι ότι το γράψιμο και το διάβασμα είναι πλευρές ενός πολύ μεγαλύτερου συστήματος, το οποίο χρησιμοποιείται για την επίτευξη διάφορων στόχων της καθημερινής ζωής. Οι δεξιότητες της ανάγνωσης και της γραφής αναπτύσσονται ταυτόχρονα και είναι αλληλένδετες μεταξύ τους. Τα παιδιά προκειμένου να κατακτήσουν την γραφή περνούν από ορισμένα εξελικτικά στάδια.
Μέσα από αυτά τα στάδια που ξεκινούν από την προσχολική ηλικία μαθαίνουν να ξεχωρίζουν την γραφή από την ζωγραφική και να γράφουν το κάθε φώνημα της αλφάβητου στην σειρά. Για να μπορέσει το παιδί να διανύσει με επιτυχία αυτή τη διαδρομή προς την κατάκτηση της γραφής, χρειάζεται ενηλίκους οι οποίοι θα του επιτρέπουν να πειραματίζεται, θα το εμψυχώνουν και θα το επιβραβεύουν. Χρειάζεται γονείς και παιδαγωγούς οι όποιοι θα ασχολούνται μαζί του και θα του παρέχουν ευκαιρίες και κίνητρα για γράψιμο ενισχύοντας κάθε προσπάθεια του.
Όπως δηλώνει ο Jeff Smith, δημιουργός του comic Bone3. «Έμαθα ανάγνωση πριν πάω σχολείο, γιατί ήθελα να διαβάζω μόνος μου τα comic strips στις εφημερίδες και να μαθαίνω τι γίνεται παρακάτω, χωρίς να χρειάζεται να περιμένω τον πατέρα μου να μου διαβάσει τη συνέχεια». Βλέπουμε λοιπόν ότι εάν στα παιδιά δοθούν τα καταλληλά μέσα και εργαλεία (τα οποία μπορεί να μετατραπούν σε κίνητρα) θα αναπτύξουν φωνολογική, συλλαβική και γραπτή ενημερότητα.
Τα κόμικς ως επιπλέων υλικό κατά την διάρκεια της διδασκαλίας μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να αναζητήσει την γνώση μόνο του, αφού ως υλικό αναπτύσσει και καλλιεργεί ερεθίσματα προς αυτή την κατεύθυνση. Η γνώση που θα αναζητήσει και θα αποκτήσει το παιδί σχετίζεται ταυτόχρονα, με την σχολική ύλη αλλά και με τη μεταγνώση και την κοινωνική συμπεριφορά του.
Η γλώσσα των κόμικς αποτελεί κίνητρο για μάθηση παρακινώντας τους μαθητές από το (πρέπει -βαριέμαι) στο (μαθαίνω – μου αρέσει). Αυτά τα παρατήρησα με τους μαθητές μου στο φροντιστήριο όντας καθηγητής σε μια μικτή τάξη μελέτης γυμνάσιου που αποτελούταν από Α΄, Β΄ και Γ΄ γυμνασίου παιδιά.
Τα μαθήματα που τους δυσκόλευαν από τα φιλολογικά ήταν κύριως τα Αρχαία από μετάφραση και τα Αρχαία ελληνικά. Όταν τους έδωσα κόμικς που αφορούσαν τα έπη του Ομήρου ενθουσιαστήκαν. Έτσι έψαξα και κόμικς για την Ελένη του Ευριπίδη και για τα Αρχαία.
Επειδή τα κόμικς έχουν έντονες σκηνές μάχης, και πολλές φορές οι συγγραφείς θέλουν να είναι κοντά στο νεανικό κοινό τους, σε κάποια υπήρχαν άσχημες λέξεις και εκφράσεις. Για να γίνει το μάθημα, βάλαμε μαζί με τα παιδιά κάποιους κανόνες ξεκινώντας με το ότι τα κόμικς δεν έχουν τις σωστές λέξεις και εκφράσεις που είναι επιτρεπτές σε μια κοινωνία. Είναι μια τέχνη που έχει τον δικό της λόγο και έκφραση. Για αυτό και συμφωνήσαμε στον κανόνα ότι εάν την ώρα που διαβάζουμε γελάμε και κάνουμε αστεία με αυτά που λέει ή παρουσιάζει το κόμικ, θα γυρισουμε αυτόματως στο βιβλίο του σχολείου.
Τα παιδιά ανταποκρίθηκαν θετικά σε αυτούς τους κανόνες καθώς διάβαζαν γέλαγαν αλλά χωρίς να ενοχλούν το ένα το άλλο. Μετά από δύο εβδομάδες θυμόντουσαν και είχαν καταλάβει τις διαφορές Οδύσσειας και Ιλιάδας και συμμετείχαν ενεργά στα μαθήματα του σχολείου τους διότι γνώριζαν την ιστορία του κάθε έπους. Το παιδί τις πρώτης γυμνασίου μου είπε στην δεύτερη μέρα «Κύριε τώρα κατάλαβα τι είναι το in media res» κάτι που με χαροποίησε. Στα πρώτα τεστ έγραψαν όλοι καλυτέρα γιατί είχαμε εμβαθύνει στο κάθε μάθημα με την βοήθεια των κόμικς. Με τον ίδιο τρόπο ανταποκριθήκαν όλοι και στο μάθημα των Αρχαίων.
Με αυτό τον τρόπο παρατήρησα ότι στα μάθηματά μου, μία εναλλακτική προσέγγιση στην διδασκαλία βοηθά τα παιδιά. Βλέπουμε λοιπόν, ότι εάν υπάρχει πάθος, όρεξη και φαντασία, ο κάθε καθηγητής θα βρει τρόπους να επικοινωνήσει με τα παιδιά αλλά και αυτά να μάθουν να διαβάζουν και να γράφουν. Θα βρει τρόπους να ενισχύσει την μεταδοτικότητά του διατηρώντας την γνώση αναλλοίωτη.
(Άρθρο από τον Φώτιο Καγιάφα που δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στην εφημερίδα «Ταχυδρόμος» στο φύλλο της Κυριακής 18/8/2024)
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ
- Thomas R.& Sepulveda A.M (2019). ΙΛΙΑΔΑ.Propaganda Channel
- ΠΑΝΤΕΡ Ρ.&ΦΙΟΡΙΝ Φ. (2020). Η Οδύσσεια σε κόμικς. Ψυχογιός
- Προκοπίου Κ.(2020). Αρχαιά ελληνική γλώσσα σε comics.24 γράμματα
- Ταφα Ε. 2001. Ανάγνωση και γραφή στην προσχολική εκπαίδευση. Αθήνα, ελληνικά γράμματα,
- Δερβίσης Ν.Σ. 1998 Διδακτική της πρώτης ανάγνωσης και γραφής. Αθήνα, Gutenberg
- Μουζακι ,Α.(2006) Αναδυόμενος γραμματισμός και γλωσσική ανάπτυξη στην προσχολική ηλικία .Αθήνα, ελληνικά γράμματα
- Ανθουλιάς Τ. 1992. Τα προβλήματα διδασκαλίας της πρώτης γραφής και ανάγνωσης. Αθήνα, ελληνικά γράμματα
- https://junior.comicdom-press.gr/comics-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BA%CF%80%CE%B1%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7/
